Cầu xóm Bóng

Cái tên xóm Bóng tuy đơn sơ , mộc mạc đầy bí ẩn đã đi vào lòng người dân Nha Trang như một nổi nhớ thân thương mà không một người dân Nha Trang nào không mang một chút kỷ niệm về nó. Ngày nào còn sống trên cõi đời này thì cái tên Nha Trang, Cầu Đá, Xóm Bóng , Tháp Bà, Cầu Bóng là những tên gọi thân quen còn mãi mãi trong ký ức .

Nhớ đến Nha Trang là nghĩ đến là người ta nghĩ đến miền Thùy Dương, các danh lam thắng cảnh, cái an nhiên trầm lặng của người dân nơi đây. Trải qua bao nhiêu thăng trầm của dòng lịch sử, Nha Trang vẫn hiền hòa với tiếng sóng rì rào, tiếng hàng dương liễu êm nhẹ như tiếng nàng tiểu thư đài cát nhưng rất hiếu khách và bình dị, hay nếu đi miền xa xưa thì phải chăng đó là tiếng thở dài não ruột của một dân tộc mất nước , tiếng ca u hoài của các nàng chiêm nữ thương nhớ những vũ khúc thánh thiêng trong những ngày tháng hiến dâng tình yêu cho thần Shiva. Pô Inư Na Gar là vị nữ thần của người Chămpa được việt hóa thành Thiên Y A Nar , sau được đơn giản hóa thành Bà Ngọc hay Bà.

Qua đó ngọn tháp chăm này gọi là Tháp Bà Nha Trang. Đây là ngọn tháp Chăm còn gần như nguyên vẹn và được người việt và người Chăm ghé thăm nhiều nhất khi đi du lịch Nha Trang :  

 

Lịch sử hình thành : 

 

Theo cuốn đời sống văn hóa –xã hội người Chăm Việt Nam của Nguyễn Văn Tỷ (một nhà trí thức chăm theo Tây Học). Nha Trang thuộc xứ Kautara cũ . Người Chăm thường gọi là La Trang (La= nước Trang đang chéo) hàm ý nghĩa là nơi hai luồng nước đan chéo nhau. Danh từ La Trang được phiên âm thành Nha Trang ngày nay. Cũng có một nhận định khác là chữ Trang (trong La Trang) có nghĩa là lau, sậy. Và từ Lau Trang dùng để chỉ vùng lau sậy.


Chắc có lẽ nhiều người trong chúng ta thường đặc ra câu hỏi: Tại sao lại đặt tên cho một thôn xóm ngay dưới chân tháp bà Nha Trangxóm bóng. Theo thông lệ khi đặt tên cho một đứa bé, một ngôi làng, đều phải mang một ý nghĩa nào đó mà nó ẩn chứa qua lịch sử , tôn giáo,niềm tin….

 

cau xom bong

 

Ý nghĩa tên xóm Bóng : 


Như vậy tên xóm bóng bắt buộc phải có  xuất xứ và ý nghĩa từ trước giờ  hầu như chưa có một câu giải đáp nào thỏa đáng. Theo thi sĩ Quách Tấn trong cuốn sách Xứ Trầm Hương do hội nghệ thuật Khánh Hòa xuất bản : sở dĩ có tên Xóm Bóng là xưa kia vào ngày lễ vía bà thường có những buổi tổ chức múa Bóng do người trong xóm phía dưới chân tháp Bà phụ trách.

Những vũ nữ phần nhiều là người trong xóm. Cho nên xóm mệnh danh là xóm Bóng thuộc làng Cù Lao. Lệ múa Bóng ngày vía bà được bãi bỏ từ thời Bảo Đại, trước đệ nhị thế chiến.


Theo thiển khiển của tôi thì  thi sĩ Quách Tấn chỉ giải thích tên Xóm Bóng chỉ ở phần ngọn- nghĩa là qua lời đồn của nhân dân mà chưa đi sâu vào phần nghiên cứu cái căn nguyên của danh từ Bóng với nghĩa ngữ và nguồn gốc như thế nào.


Cách nay khoảng 2 năm , sau khi đọc bài Hoàng Hậu Paramecvari của tôi, một nhà trí thức Chăm tại Sacramento, cụ Lưu Quang Sang , một nhà giáo, một dân biển thời Đệ Nhị Cộng Hòa , ông có nhã ý muốn có một cuộc nói chuyện và muốn góp thêm một số dữ kiện  để tôi có những tài liệu nếu nói về vương quốc Chiêm Thành. Trong câu chuyện hôm đó ông có cho tôi biết một việc , thực ra đó là một tục lệ thì đúng hơn liên quan đến việc cúng tế thần. 


Từ Bóng chắc có nghĩa đọc trại từ Muk. Người Việt chúng ta hay có cách đọc trại một từ nào đó. Nhiệm vụ của Muk Pajau (Bà Bóng): giúp ông Cả Sư  và ông kathar phục vụ lễ phục Katé mà thui. Lễ hội Katé nguyên gốc của Balamôn Ấn Độ là lễ tránh nợ. Sau khi du nhập vào vương quốc Chiêm Thành , người Chăm biến lễ tục này thành Palieng Yang, có nghĩa là phục vu thần linh. Khi kết thúc buổi lễ bà Muk Pajau mà người Việt đọc trại thành Muk thành Bóng và các điệu múa của bà gần giống như vai trò bà Đồng Bóng Việt nên gọi đó là múa bóng như thi sĩ Quách Tấn diễn tả trong Xứ Trầm Hương chăng.


Chúng ta nên phân biệt minh bạch bà Bóng Muk Rija với bà Muk Pajau trong lễ hội Katé nêu ở phần trên. 
Nhiệm vụ của bà Muk Rija không phục vụ lễ tục katé , mà chỉ phục vụ trong lễ tục Rija của gia đình hay dòng tộc. Nhiệ vụ của bà Bóng Muk Rija có nhiệm vụ là giúp ông chủ lễ Mưduan. Trong khi ông Mưduan vỗ trống Baraưng ca ngợi thần linh còn bà bóng Muk Rija muá đủ các lễ tục do gia đình quy định. Bà Bóng Muk Rija phải kiêng kỵ thịt heo và bà là người được mọi người trong dòng tộc quý trọng. 


Qua những phần trình bày nêu trên chúng ta có một câu hỏi : Liệu tên xóm Bóng cù lao Nha Trang có liên quan gì đến ngọn tháp bà không? Để trả lời câu hỏi này chắc ta phải ngược dòng lịch sử để tìm ra câu trả lời.


Ngày xưa lệnh vua là một mệnh lệnh bất khả kháng và còn là một ân sủng, là một vinh dự lớn lao nữa. Chính vì chức vụ vua ban tặng là chắm sóc và giữ gìn tháp bà và đó cũng là trách vụ thiêng liêng cao quý của ông Camưnu và bà Bóng trong phong tục người Chăm. 


Từ ngọn tháp Chăm do Chăm Palamôn qua sự tôn kính của nhà vua Việt ban tặng cho danh hiệu mang tinh thần và mang bóng dáng của thần thánh Việt-phật giáo đã trở thành nơi trốn tôn nghiêm thờ phụng 2 dân tộc Việt Chăm. Do đó những ngày lễ tục Katé của người Chăm vẫn được cử hành long trọng và được người Việt tham gia. Chắc chắn trong lễ hội Katé và Rija phải có những vũ điệu ca ngợi thần linh do bà Muk Pajau và những đoàn vũ nữ Chăm ở xóm phía dưới chân tháp múa do bà Muk Pajau truyền dạy. Người Việt mình vì không hiểu và không biết tên các điệu múa mà chỉ biết những vũ khúc này do bà Bóng Muk Pajau chỉ dạy.


Chắc vì người dân dưới chân tháp hãnh diện và sắc chỉ vua bạn là giữ gìn , chăm sóc đền tháp và vai trò ca múa của bà Muk . Đồng thời có những đoàn vũ nữ múa các vuc khúc uyển chuyển , nhẹ nhàng đầy màu sắc của lễ hội Katé do bà Bóng chỉ dạy nên đặt tên là xóm bóng . Kể từ đó Xóm Bóng đã sóng mãi với thời gian và dòng tộc lịch sử, đặc biệt là sống mãi trong lòng dân tộc Nha Trang.

Cái tên xóm Bóng tuy đơn sơ , mộc mạc đầy bí ẩn đã đi vào lòng người dân Nha Trang như một nổi nhớ thân thương mà không một người dân Nha Trang nào không mang một chút kỷ niệm về nó. Ngày nào còn sống trên cõi đời này thì cái tên Nha Trang, Cầu Đá, Xóm Bóng , Tháp Bà, Cầu Bóng là những tên gọi thân quen còn mãi mãi trong ký ức .
 

 

Ý kiến khách hàng

Tin liên quan

Tỷ giá

Cảm Nhận Du Khách