Tháp Cánh Tiên - nền văn hóa Chămpa

Tháp Cánh Tiên có thể ví như là sính lễ tình yêu mà vua Chế Mân tặng cho nàng. Phải chăng vì là sính lễ tình yêu nên Tháp Cánh Tiên là ngôi tháp có kiến trúc độc đáo,độc nhất vô nhị so với những kiến trúc tháp Chăm khác còn tồn tại ở Bìndh Định.

1. Vị trí địa lý : 

Từ Quy Nhơn đi về hướng Tây Bắc khoảng 27 cây số là đến với vùng đất Bình Định, đến với thành Đồ Bàn,kinh đô khi xưa của người Chăm,ngay chính giữa thành Đồ Bàn, đứng giữa sự cô đơn là một ngôi tháp cổ mang tên Tháp Cánh Tiên.

2 . Lịch sử hình thành : 

Tháp Cánh Tiên toạ lac trên một ngọn đồi cao vài chục thước được xây dựng vào thế kỷ 12 dưới triều đại vua Chế Mân. Người ta bảo rằng đây là ngọn tháp mà vua Chế Mân xây để tặng cho Công chúa Huyền Trân,người kết duyên vợ chồng với ông,là người công chúa đài cát của triều nhà Trần đã đặt lợi ích của dân tộc lên trên hết để kết hôn với vua Chăm mang lại hoà hiếu của hai nước .

Tháp Cánh Tiên có thể ví như là sính lễ tình yêu mà vua Chế Mân tặng cho nàng. Phải chăng vì là sính lễ tình yêu nên Tháp Cánh Tiên là ngôi tháp có kiến trúc độc đáo,độc nhất vô nhị so với những kiến trúc tháp Chăm khác còn tồn tại ở Bìndh Định.

3 . Kiến trúc tháp : 

Tháp Cánh Tiên  thuộc nhóm những cụm tháp ít thấy nhất trong lịch sử kiến trúc Chăm là khu đền chỉ có 1 tháp.Theo tiếng  Khơ me loại hình kiến trúc này được gọi là KaLan tức là đền thờ.Kalan là đền thờ nơi phục vụ sự tín ngưỡng của con người,là  nơi thờ cúng thần linh của người Chămpa cổ.

Nhưng  Tháp Cánh Tiên không được xây dựng bởi sự gò bó của nghi lễ tôn giáo nên các nghệ nhân xây tháp đã thoả sức sáng tạo, mọi nghệ thuật đều sử dụng lên Tháp để Tháp đạt đến sự hoàn mỹ ,đẹp độc đáo khác với những tháp khác trong khu vực Bình Định. Tháp được xây bởi phong cách Bình Định và có một phần ảnh hưởng  từ kiến trúc Angkor Vat của người Khơme do thời kỳ  này có sự giao lưu  thường xuyên giữa nước Khơme và Champa

Để xây Tháp thì người ta dùng một loại gạch màu đỏ tên là gạch Chàm và đá sa thạch.Nằm ngay trung tâm thành Đồ Bàn,để tạo sự hài hoà giữa Tháp và thành Đồ Bàn nên tỷ lệ đá được dùng nhiều hơn so với các thành khác.Bằng chất liệu đá sa huỳnh,những  mảng điêu khắc đã đạt được đến sự hoàn mỹ cao bởi sự bền vũng trong kết cấu của đá.Đế của tháp xây trên bình diện gần vuông,mỗi bên dài gần 10m với các đường giật cấp.

Cấu trúc của tháp tương đồng với các ngôi tháp vuông nhiều tầng xây bằng gạch lớn của Chămpa dù chỉ có 1 tháp.Tháp cao 20m nhưng thực tế nhìn ở ngoài tháp có vẻ thấp hơn phải chăng do thời gian,nền ko vững nên có sự thay đổi vậy. Tháp vươn cao sừng sững trên ngọn đồi,bốn mặt quanh thân tháp được trang trí bằng các cột ốp tường ốp bằng đá sa thạch với những hoạ tiết hoa dây xoắn và diềm mái của tháp cũng được làm bằng đá tạo nên sự độc đáo.Ba hướng  Tây Nam Bắc hướng nào cũng có cửa vòm những chỉ là cửa giả,cửa chính nằm ở hướng  Đông.

Cửa được xây với vòm cao,ở trên đỉnh vòm cong và hơi nhọn lại tiếp với mảng hoa văn xếp lớp đồng tâm tạo thành hình hoa sen nở.Khi xưa, trên những cửa giả đều có đặt tượng hoặc tranhc hạm khắc rất là tinh xảo và đẹp nhưng nay đã bị hư hỏng và nơ những cửa giả ấy bây giờ để không.Có một nhà du khảo người PHáp đã nhận xét : ‘Trong mỗi cửa trong đều có một bức tường hình gân cung, nó giấu kính một tượng đàn bà bán thân nửa nổi nửa chìm,đầu đội một cái mũ rất sang,trong tay cầm một đoá hoa sen”. Phải chăng tượng người đàn bà cầm đoá hoa sen ấy là tượng của Công chúa Huyền Trân .

Nhưng hiện nay tượng đã bị gỡ đi chỉ còn lại đầu thuỷ quái makana nanh nhọn,vòi dài,chạm khắc tinh tế tạo nên sự huyền bí đến rợn ngợp thường được thấy trong các công trình tính ngưỡng.Tháp gồm 4 tầng thon dần về phía trên.Bộ diềm hơi nhô ra để làm bộ đỡ vững chắc cho các tháp phía trên.Từ bộ diềm lên trên còn 8 lớp tháp giả chia thành ba tầng.Tầng cuối cùng là sự biến tấu độc đáo khi thu hẳn lại nhìn như vút lên.

Nhìn xa Tháp Cánh Tiên như ngọn đuốc,đến gần từ dưới nhìn lên,với đỉnh tháp vút lên tạo cho ta cảm giác vô hạn từ tháp, cứ trùng trùng điệp điệp như thế nào ấy.Điêu khắc xuất xắc nhất là được thể hiện ở bộ mái.Những khối đá hình đuôi phượng nhô ra từ cạnh các cột ốp góc của tháp mái như những cánh cánh tiên mỹ lệ vút lên cùng với hình thuỷ quái Makâra được khắc ở các góc đầu tường càng làm cho tháp vừa uỷ mị vừa kỳ bí. Bốn phía tháp được trang trí những hoa văn xoắn xếp đối xứng nhau tạo nên sự trang nhã càng thể hiện sự cầu kỳ đến hoàn mỹ của người xây tháp.

Mặc dù độc đáo và khác biệt nhưng kết cấu của Tháp cũng giống như những tháp khác gồm hai phần là tiền sảnh và điện thờ. Hiện nay phần tiền sảnh đã bị sụp lở từ lâu,chỉ còn ít những vết tích của tiền sảnh được khai quật lại.Theo những  hình điêu khắc cũng như hoa văn các nhà nghiên cứu cho rằng nơi đây là nơi thờ ba vị thần tối cao Brahma(thần sáng tạo)-Siva(Thần huỷ diệt)-Vismu(Thần bảo tồn), ba vị thần hợp thành tam vị nhất thể.Cũng có ý kiến cho rằng đây là nơi thờ Nữ thần Y A Na.

Ngoài cái tên tháp Cánh Tiên còn mang tên là Tháp Đồng được gọi bởi người Pháp hoặc có tên là Tháp Con Gái bởi sự dịu dàng uyển chuyển của các hoạ tiết tạo nên.Năm 1982,tháp Cánh Tiên đưuọc công nhận là di tích kiến trúc nghệ thuật Chăm.Ngày nay xung quanh tháp là khu nghĩa địa nên làm hạn chế sự viếng thăm của du khách.Dù tháp đã được trùng tu nhưng không đáng kể,vẫn mang đậm nét Chămpa,du khách nên đến thăm 1 lần khi về BÌnh Định để làm phong phú thêm hành trình nơi xứ Nẫu . 

Ý kiến khách hàng

Tin liên quan

Tỷ giá

Cảm Nhận Du Khách